Thông tư liên tịch số 06-TT/LNHướng dẫn về thẩm quyền và giải quyết thủ tục giải quyết những việc ly hôn của các công dân Việt Nam mà một bên ở nước chưa có Hiệp định tượng trợ tư pháp về các vấn đề hôn nhân và gia đình ở nước ta

THÔNG TƯ Hướng dẫn về thẩm quyền và thủ tục giải quyết những việc ly hôn giữa các công dân Việt Nam mà một bên ở nước chưa có Hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề hôn nhân và gia đình với nước ta ___________________ Hiện nay có một số việc ly hôn giữa các công dân Việt Nam mà một bên đang ở nước chưa có Hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề hôn nhân và gia đình với nước ta. Trong những nước nói trên, có nước đã có quan hệ ngọai giao và có nước chưa có quan hệ ngọai giao với nước ta.

Căn cứ vào Hiến pháp và Luật Hôn nhân và gia đình, sau khi thống nhất ý kiến với Bộ Nội vụ và Bộ Ngọai giao; Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp ra thông tư hướng dẫn về thẩm quyền và thủ tục giải quyết những việc ly hôn nói trên như sau:

1. Đối với những việc ly hôn nói trên, để bảo vệ quyền lợi chính đáng của đương sự và để người ở ngòai nước thấy rõ thái độ đúng đắn của Nhà nước ta, các Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố và đặc khu trực thuộc Trung ương cần thụ lý và giải quyết, không phân biệt đương sự ở ngòai nước là người đã được Nhà nước ta cho phép xuất cảnh, người di tản hoặc trốn ra nước ngòai.

2. Người Việt Nam ở các nước nói trên xin ly hôn với vợ, chồng ở trong nước có thể đề nghị cơ quan đại diện ngọai giao hoặc lãnh sự của nước ta ở nước họ cư trú hoặc ở nước khác chuyển đơn về nước và chứng nhận giấy tờ cần thiết. Họ cũng có thể trực tiếp gửi đơn xin ly hôn cho Bộ Tư pháp hoặc Tòa án nhân dân tối cao. Tòa án nhân dân địa phương trực tiếp nhận được đơn xin ly hôn lọai này của đương sự ở ngòai nước gửi về phải báo cáo ngay cho Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao.

3. Trường hợp một bên đương sự ở nước có quan hệ ngọai giao với nước ta, thì khi điều tra và xét xử vụ kiện, Tòa án có thể ủy thác cho cơ quan đại diện ngọai giao hoặc lãnh sự của nước ta ở nước đó hoặc Tòa án nước sở tại lấy lời khai của đương sự và tống đạt cho họ những giấy tờ cần thiết như đã được Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn trong thông tư số 11-TATC ngày 12-7-1974 (xem hệ thống hóa luật lệ tố tụng dân sự, tập 1 trang 198). Nếu nguyên đơn ở nước chưa có quan hệ ngọai giao với nước ta, nhưng họ đã nhờ cơ quan đại diện ngọai giao hoặc lãnh sự của nước ta ở nước khác chuyển đơn về nước, thì Tòa án cũng có thể thông qua cơ quan đại diện đó để chuyển cho đương sự những giấy tờ của Tòa án hoặc yêu cầu đương sự gửi về Tòa án những lời khai có liên quan đến vụ kiện. Nếu không có điều kiện liên hệ theo cách nói trên, nhưng đương sự có thân nhân ở trong nước, thì Tòa án có thể yêu cầu thân nhân của họ báo cho đương sự gửi về Tòa án những lời khai hoặc tài liệu cần thiết. Nguyên đơn ở trong nước cũng có thể tự mình hoặc nhờ luật sư của họ liên hệ với bị đơn ở ngòai nước để yêu cầu bị đơn gửi về Tòa án những lời khai hoặc tài liệu cần thiết. Tòa án có thể căn cứ vào những lời khai và tài liệu đó để xét xử nếu đương sự ở trong nước công nhận những lời khai hoặc tài liệu gửi về đúng là của vợ, chồng họ ở ngòai nước.

4. Đối với những việc ly hôn nói trên, Tòa án điều tra, xét xử, không hòa giải. Trước khi xét xử, Tòa án báo cho đương sự biết ngày mở phiên tòa theo cách liên hệ đã nói ở điểm 3 của Thông tư này mà không triệu tập họ về tham gia phiên tòa. Trong trường hợp không biết địa chỉ của bị đơn hoặc đã lâu không có tin tức của bị đơn, hoặc không liên hệ được với bị đơn ở ngòai nước, thì Tòa án có thể xử cho ly hôn theo thủ tục ly hôn với người giấu địa chỉ hoặc người không có tin tức lâu ngày, đã đưọc Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn trong Thông tư số 3-TATC ngày 3-3-1966 (xem hệ thống hóa luật lệ tố tụng dân sự - tập I, trang 126 - 127). Trong phiên tòa xử những việc ly hôn nói trên, cần phải có Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp tham gia tố tụng.

5. Khi xét xử những việc ly hôn nói trên, Tòa án cần chú ý bảo vệ quyền lợi của người vợ, hoặc chồng và các con của họ ở trong nước. Tài sản của vợ chồng sẽ chia theo những nguyên tắc đã quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình. Trong trường hợp ly hôn nhằm mục đích đưa con ra nước ngòai hoặc có những vấn đề phức tạp khác thì trước khi xét xử, Tòa án cần trao đổi với Viện Kiểm sát và các cơ quan hữu quan khác. Tòa án phải tống đạt bản sao án cho đương sự ở ngòai nước theo cách thức liên hệ đã nói ở điểm 3 của Thông tư này để họ có thể sử dụng quyền kháng cáo theo pháp luật.

6. Trường hợp cần liên hệ với cơ quan đại diện ngọai giao hoặc lãnh sự của nước ta ở ngòai nước, Tòa án nhân dân địa phương phải gửi văn bản về Tòa án nhân dân tối cao để chuyển cho Bộ Tư pháp; Bộ Tư pháp sẽ chuyển cho Bộ Ngọai giao.

7. Đối với lọai việc này, ngòai án phí thông thường, các đương sự ở trong và ngòai nước còn phải thanh tóan các khỏan cước phí bưu điện mà Tòa án đã thực chi để gửi ra ngòai nước các tài liệu cần thiết cho việc giải quyết vụ kiện. Do đó, nguyên đơn ở trong nước hoặc ở ngòai nước, ngòai việc phải tạm nộp án phí thông thường, còn phải ứng cả tiền cước phí bưu điện do Tòa án quyết định căn cứ vào giá cước đối với từng nước và tính chất vụ kiện đơn giản hay phức tạp. Khi xét xử, tòa án sẽ tính cụ thể tiền án phí. Trong quá trình thực hiện Thông tư này, nếu có vướng mắc gì, các tỉnh, thành cần báo cáo xin ý kiến của các ngành cấp trên. Nguyễn Lư;Nguyễn (Đã ký) Thị Ngọc Khanh (Đã ký) Phùng Văn Tửu (Đã ký)